Obowiązek alimentacyjny w polskim prawie rodzinnym wiąże się przede wszystkim z pokrewieństwem w linii prostej. W praktyce najczęściej dotyczy on ojca biologicznego dziecka, który po prawomocnym rozwiązaniu małżeństwa przez rozwód z matką zobowiązany jest ponosić koszty utrzymania małoletniego. Jak się jednak okazuje, alimenty, w pewnych sytuacjach, można płacić także na nie swoje dziecko. Z czego wynika obowiązek alimentacyjny ojczyma? Jakie skutki prawne niesie ze sobą domniemanie ojcostwa i uznanie dziecka?
Alimenty na nie swoje dziecko a domniemanie ojcostwa
Obowiązujące domniemanie ojcostwa, wyrażone w art. 62 KRO, skutkuje tym, iż płacić alimenty na nie swoje dziecko może także domniemany ojciec, nawet jeśli nim nie jest.
Jest on bowiem prawnie traktowany jako ojciec. Art. 62 KRO zakłada, że jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem trzystu dni od dnia jego ustania lub unieważnienia, domniemywa się, że jego ojcem jest mąż matki. Rozwiązaniem w tej sytuacji jest wytoczenie powództwa o zaprzeczenie ojcostwa.
🧐 Sprawdź 👉👉 Jak napisać wniosek o zaprzeczenie ojcostwa? ✍️
Uchylenie obowiązku płacenia alimentów na nie swoje dziecko a powództwo o zaprzeczenie ojcostwa
Dopiero prawomocne zaprzeczenie ojcostwa może obalić domniemanie wynikające z art. 62 KRO, a tym samym wszelkie skutki, które domniemanie to ze sobą niesie. Zatem do tego czasu na domniemanym ojcu, nawet jeśli jest przekonany o tym, że nie jest on biologicznym ojcem dziecka, ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny.
💡Przykład:
Pan Jan jest bezpłodny. Jego żona Joanna zaszła w ciążę w trakcie trwania małżeństwa, która to zdrada stała się podstawą rozpadu związku. Pan Jan po rozwodzie, a przed urodzeniem dziecka zerwał kontakt z żoną. Nie wiedział przy tym, że został wpisany w akcie urodzenia jako ojciec dziecka, z racji nadal działającego domniemania ojcostwa wynikającego z wcześniejszego związku małżeńskiego. Po roku od porodu pani Joanna, której sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu, jako przedstawiciel ustawowy małoletniego dziecka wystąpiła o alimenty na małoletniego. Sąd alimenty zasądził, a żona udała się do komornika wszczynając egzekucję z majątku pana Jana. Rozwiązaniem jest w tej sytuacji złożenie pozwu o zaprzeczenie ojcostwa a po uzyskaniu prawomocności wyroku sądowego, złożenie wniosku o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Skutkować będzie on na przyszłość, a nie wstecz.
Obowiązek alimentacyjny ojczyma wobec pasierba
Na możliwość płacenia alimentów na nie swoje dziecko wskazuje art. 144 KRO Stanowi on wyjątek od ustawowej zasady, która powstanie obowiązku alimentacyjnego wiąże z pokrewieństwem w linii prostej. W myśl art. 144 § 1 KRO dziecko może żądać świadczeń alimentacyjnych od męża swojej matki, mimo że nie jest on jego ojcem.
Obowiązek alimentacyjny nie powstaje jednak automatycznie! Jest to możliwe wyłącznie wtedy, gdy odpowiada on zasadom współżycia społecznego. Każdorazowo decyduje o tym sąd.
Płacenie alimentów na dziecko od ojczyma – kiedy jest możliwe?
Obowiązek płacenia alimentów przez ojczyma na nie swoje dziecko nie wynika jednak wyłącznie z łączącej ich relacji powinowactwa. Ustawodawca zastrzegł, że pasierb może żądać alimentów tylko wtedy, gdy odpowiada to zasadom współżycia społecznego.
W tej sytuacji, okoliczności sprawy zawsze są indywidualnie badane przez sąd. Brana jest pod uwagę:
- sytuacja finansowa biologicznego ojca i niemożność wyegzekwowania od niego alimentów,
- relacja ojczym-pasierb,
- sytuacja finansowa rodziny,
- wkład ojczyma w wychowanie pasierba.
Nie ma wprawdzie określonego katalogu okoliczności, które stanowiłyby ich naruszenie, jednak można założyć, że naruszeniem ZWS byłyby przykładowo negatywne zachowania pasierba względem ojczyma, oceniane z punktu widzenia zasad moralnych przyjętych w społeczeństwie.
Czy macocha ma obowiązek płacenia alimentów? – alimenty na cudze dzieci
Choć w praktyce sprawy takie zdarzają się znacznie rzadziej, to jednak należy podkreślić, że art. 144 KRO daje prawo do domagania się przez pasierba alimentów także od macochy.
Przesłanki żądania świadczenia są analogiczne w stosunku do tych, które określone zostały przez ustawodawcę dla żądania alimentów od ojczyma. Musi ono zatem odpowiadać zasadom współżycia społecznego.
Marlena Słupińska-Strysik
Podsumowanie – Czy trzeba płacić alimenty na nie swoje dziecko?
✔️ Pomimo że art. 144 § 3 KRO zakłada, że w przypadku obowiązku alimentacyjnego wobec pasierba należy odpowiednio stosować przepisy o obowiązku alimentacyjnym między krewnymi, żądanie takiego świadczenia musi być dodatkowo usprawiedliwione zasadami współżycia społecznego. Nie wystarczy zatem wykazać usprawiedliwionych potrzeb dziecka.
✔️ Do oceny zasadności roszczenia żądania alimentów od pasierba konieczne jest dodatkowo wskazanie przed sądem, że odpowiada ono zasadom współżycia społecznego.
✔️ Jeżeli potrzebujesz kompleksowej pomocy adwokata w swojej sprawie dotyczącej obowiązku alimentacyjnego, zwrotu alimentów czy też ustalenia ojcostwa zapraszamy na konsultację do oddziału naszej Kancelarii w:
📍 Poznaniu,
📍 Wolsztynie,
📍 Świeciu,
📍 Nowym Tomyślu.
Źródło:
- https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-rodzinny-i-opiekunczy-16785962/art-144
- https://arslege.pl/domniemanie-ojcostwa-meza-matki/k2/a491/
Adwokat w Poznaniu. Specjalistka od spraw rodzinnych i spadkowych. Posiada bogatą praktykę w sprawach o rozwód, podział majątku, kontakty z dziećmi, władzę rodzicielską i opiekę nad dziećmi. Specjalizuje się zwłaszcza w trudnych rozwodach – gdy w grę wchodzi podział majątku firmowego, walka o winę lub o dzieci.
Ukończyła studia prawnicze na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a także podyplomowe studia z zakresu rachunkowości na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu. Następnie ukończyła aplikację radcowską i zdała egzamin radcowski. Wykonywała zawód radcy
prawnego. Obecnie wykonuje zawód adwokata. Prowadzi praktykę adwokacką w Poznaniu, Wolsztynie oraz w Świeciu. W trudnych sprawach o rozwód oraz o podział majątku wspólnego reprezentuje klientów w całej Polsce.
Autorka licznych publikacji z zakresu prawa rodzinnego i cywilnego.
Prawnik w Poznaniu, aplikant radcowski przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Poznaniu. Specjalistka od spraw rodzinnych – zwłaszcza spraw o alimenty, kontakty z dziećmi i władzę rodzicielską.
Absolwentka prawa na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Studia kończone obroną pracy magisterskiej pt. „Sytuacja zwierząt w prawie cywilnym ze szczególnym uwzględnieniem rękojmi przy sprzedaży”. Dzięki temu połączyła jedną z jej ulubionych dziedzin prawa - czyli prawa cywilnego z kynologią.
Doświadczenie zawodowe zdobywała już w czasie studiów, pracując w kancelariach adwokackich i radcowskich, a także w Urzędzie Skarbowym Poznań - Winogrady, dzięki czemu poza zagadnieniami prawnymi posiada praktyczną znajomość prawa podatkowego.
Prywatnie wielka miłośniczka psów i szeroko pojętej kynologii, uwielbia także koreańskie filmy i seriale.
